Nhà văn Yiyun Li

Từ thế kỷ trước, dòng người nhập cư vào nước Mỹ đã sản sinh cho đất nước này một thế hệ các nhà văn Mỹ tài năng, từ Henry Roth, Maxine Hong Kingston cho đến Richard Rodriguez. Sự xuất hiện của tập truyện ngắn "A Thousand Years of Good Prayers" của một nhà văn người Mỹ gốc Hoa hiện sống tại Oakland cho thấy hiện tượng này đang tiếp tục diễn ra vào đầu thế kỷ 21 với tốc độ nhanh hơn hẳn.

Yiyun Li - tác giả tập truyện "A Thousand Years of Good Prayers" đang được độc giả Mỹ chào đón nồng nhiệt dù tiếng Anh với cô chỉ là một ngoại ngữ. Ngay cả khi bạn là một độc giả khó tính, quen với một thứ tiếng Anh chuẩn mực mang tầm Nabokov1đi nữa, bạn cũng phải công nhận rằng cuốn sách của Yiyun Li được thể hiện bằng một lối viết cực kỳ tinh tế và thông minh.

Li sử dụng tiếng Anh như thể đây chính là tiếng mẹ đẻ của cô vậy. Với một thứ văn phong phức hợp, tinh tế và giàu cảm xúc, Yiyun Li khiến độc giả Mỹ cảm thấy những gì được thể hiện trong tác phẩm của Ha Jin, nhà văn đồng hương với cô chỉ là thứ văn chương còn rất đỗi thô mộc. Những câu văn của Yiyun Li không chỉ đơn thuần là sự chuyển thể nội dung của tác phẩm mà còn là sự kịch hóa những nhận thức của con người về cuộc sống đồng thời thể hiện sự phản ứng sâu sắc của nhà văn đối với sự khắc nghiệt và thất thường của thời hiện đại. Chẳng hạn như câu chuyện về hai người đàn ông Su và Fong trong truyện ngắn "After a Life":

"Họ thường ngồi với nhau ở nhà hoặc ở những quán bar, uống trà và đàm đạo với nhau hàng tá vấn đề trên trời dưới biển về thế giới, từ thời tiền sử cho tới tận ngày nay. Họ hào hứng tranh luận với nhau từng vấn đề cụ thể nhưng hễ cứ đi đến chỗ bắt đầu nảy sinh bất đồng là hai người dừng lại, chuyển sang một chủ đề khác. Điều khiến ông Su cảm thấy ngạc nhiên là tại sao ở vào lứa tuổi này, ông mới kết bạn được. Hầu như những mối quan hệ mà ông từng biết trong suốt quãng đời trước đây đều chỉ dừng lại ở mức quen biết. Phải chăng, tuổi già chính là một quãng đời thơ ấu thứ hai của con người, khi người ta lại trở về với cái thuở dễ dàng kết thân với nhau vì đã không còn những tư lợi, những phán xét khắt khe về người khác".

"After a Life" tập trung vào sự "lão hóa" của một cuộc hôn nhân giữa hai vợ chồng có một đứa con chậm phát triển và người chồng "phải lòng" một người phụ nữ trẻ khác. Không chỉ dừng lại ở đó, câu chuyện còn đem đến cho người đọc những cảm nhận về cuộc sống đương thời của người dân Trung Quốc với tất cả những nghịch lý trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của nước này.

Trong số 10 truyện ngắn trong tuyển tập có một vài tác phẩm khai thác sâu vào đời sống lịch sử của Trung Quốc với tất cả những bi hài kịch mà người dân nước này phải chịu đựng dưới thời Mao Trạch Đông. Đặc biệt, nhà văn đặc tả những khía cạnh bi hài kịch trong đời sống hôn nhân của con người thời bấy giờ. Những nhận định của các nhân vật trong tác phẩm về đời sống hiện đại ở Trung Quốc thể hiện một cái nhìn sắc sảo và mới mẻ.

"Đấy là một tình yêu phù phiếm", ông Su nói sau khi thú nhận với người bạn già về mối tình dành cho một người phụ nữ trẻ của mình. Ông Fong đáp: "Mao chủ tịch bảo: Con người có thế giành được mọi thứ, miễn là biết mơ ước".

Điều này cũng có thể chứng minh cho những quan sát khác về xã hội Trung Quốc đương đại mà Yiyun đã thể hiện trong tác phẩm của mình. Cuộc sống, như lời người dẫn truyện trong tác phẩm "Immortality" thì "hoàn toàn không hạnh phúc như những chúng ta được dạy bảo"... Tuy nhiên, điều đáng nhớ trong tập truyện đầu tay xuất sắc này là câu chuyện về sự hòa trộn giữa thế giới Trung Quốc hiện đại và nước Mỹ ngày nay.

Nhân vật người kể chuyện trong tác phẩm "Death Is Not a Bad Joke If Told the Right Way" nỗ lực gạt bỏ thể giới cũ, đến với một thế giới mới nhưng không thể nào thoát ra ngoài những ký ức đau thương. Nhân vật trung tâm trong tác phẩm "The Princess of Nebraska" lưỡng lự giữa hai thế giới. Sasha, một cô bé 21 tuổi sinh ra và lớn lên tại vùng Nội Mông, trong quá trình học đại học tại Bắc Kinh, Sasha gặp và yêu Yang, một ngôi sao kinh kịch 18 tuổi, trong khi chàng trai trẻ này đang có những quan hệ đồng tính với Boshen, một bác sĩ đã ngoài 30. Boshen di cư tới Mỹ và cưới một cô gái đồng tính nhằm kiếm một tấm thẻ xanh định cư ở đây. Mặt khác, anh vẫn lôi kéo Sasha dụ dỗ Yang sang Mỹ để anh có cơ hội tiếp tục được quan hệ với người bạn đồng tính của mình.

Với tầm nhìn và phong cách truyện ngắn thể hiện qua "A Thousand Years of Good Prayers", Yiyun Li hoàn toàn có khả năng xây dựng một sự nghiệp văn học đầy hứa hẹn trên đất Mỹ.

Theo Evăn