"Chiếc thoa nào của mấy mươi
Mà lòng TRỌNG NGHĨA KHINH TÀI xiết bao"
(Câu 309, 310. Kiều đáp lời Kim Trọng)

TRỌNG NGHĨA KHING TÀI: Coi trọng nghĩ khí, xem rẻ tiền bạc.

Thời Chiến quốc, Tín Lăng Quân tức công tử Vô Kỵ, con út của Nguỵ Chiêu Vương nổi tiếng là người trọng nghĩ khinh tài, tiếp đãi mọi người rất sốt sắng không phân biệt hèn sang.

Bấy giờ nước Ngụy có một vị ẩn sĩ tên là Hầu Danh, tuổi ngoài bảy mươi, nhà nghèo, làm chân giữ cửa ở Di Môn. Tín Lăng Quân nghe tiếng Hầu Danh là người hiền, liền tự mình đem xe đến nhà kiến; lại dùng hai mươi nén vàng ròng làm lễ ra mắt.

Hầu Danh tiếp Tín Lăng Quân nhưng từ chốiu của lễ nói:
- Lão pu suốt đời nghèo hèn, nhưng quyết không nhận lễ vật của bất cứ aị

Tín Lăng Quân nài ép cách gì cũng không được. Sau đó, để tỏ lòng kính trọng Hầu Danh, Tín Lăng Quân mở một đại yến, mời đủ mặt các công tôn, đại quan đến dư.. Chàng dành một chỗ ngồi danh dự bên tả mình cho Hầu Danh, rồi đích thân đánh xe đến Di Môn đón họ Hầu:
Hầu Danh nhận lờị Khi xe đi ngang chợ, Hầu Danh nói
- Tôi có người bạn tên Chu Hợi làm nghề bán thịt trong chợ, muốn ghé thăm. Công tử có thể đi cùng tôi được chăng?

Tín Lăng Quân tức công tử Vô Kỵ đáp:
- Tôi xin theo tiên sinh

Hầu Danh xuống xe vào chợ đến hàng thịt trò chuyện cùng bạn. Vô Kỵ đứng một bên chờ, sắc mặt vẫn bình thản. Rồi hai người lại lên xe về phú của Vô Kỵ

Vô Kỵ giới thiệu Hầu Danh với khách khứa có mặt. Mọi người biết họ Hầu chỉ là một người giữ cửa ở Di Môn nên tỏ ý xem thường.

Hầu Danh ngồi ngay chẳng nhún nhường. Đoạn ông bưng ly rượu uống cạn rồi nói:
- Lão là quê này phận nghèo hèn, dốt nát nhưng được công tử hạ mình đến đón, chờ lâu trong chợ, lại cho ngồi trên các tân khách. Lẽ ra tôi pha>?i tự xét phận mình không đáng được như thế, nhưng sỡ dĩ tôi không từ chối là cốt để công tử được tiếng là người quý mến kẻ hiền sĩ, là người biết trọng nghĩa khinh tài vậỵ

Các tân khách nghe Hầu Danh nói thế đều cười thầm. Tiệc tan, Hầu Danh giới thiệu với Vô Kỵ bạn mình, Chu Hợi là người hiền. Tín Lăng Quân lại vào chợ yết kiến Chu Hợi nhưng Họ Chu tuyệt nhiên không đáp lễ. Thế mà Vô Kỵ vẫn không tỏ ra buồn phiền, oán trách chi cả.

Người đời sau cho Vô Kỵ Tín Lăng Quân là người biết trọng nghĩ khinh tàị

=========

Ngũ Viên tự là Tử Tu, dắt Công tử Thắng (con Thái tử Kiến) rời Sở trốn sang Ngô để mưu việc báo thù.

Ngũ Viên là một nhân tài của nước Sở thời Chiến Quốc, ai nghe danh cũng đem lòng kính phục. Khi Ngũ Viên bỏ trốn, Sơ Linh Vương truyền vẽ hình bố cáo khắp nơi, hễ ai bắt được Ngũ viên thì được trọng thưởng.

Ngũ Viên nhờ Đông Cao Công lập kế đưa qua khỏi ải Chiêu quan. Trên đường trống sang Ngô, Ngũ Viên và Công tử Thắng gặp một dòng sông lớn, nghĩ rằng khó thoát khỏị Trong lúc đang lo lắng thì chợt thấy một ông lão đánh cá chèo chiếc thuyền con hiện rạ Ông lão hát:
- Ý a... Ý a... Mặt trời đã xế ngang đầu, đôi ta hẹn nhau ý a a... trong bụi laụ

Ngũ Viên mừng rỡ toan gọi ông lão nhưng chợt hiể ra ý nghĩa của câu hát, bèn dắt Công tử Thắng xuống thẳng mé sông, tìm một bụi lau rậm mà chun vàọ Một lúc sau ông lão ghé thuyền vào bờ, lại cất tiếng hát:
- Mặt trời đã xế ý ... a ... lòng ta mong đợi ý .... a ... lòng ta mong đợi ý ... a ... kẻ sang đò.

Ngũ Viên và Công tử Thắng từ trong bụi lau chui rạ Ông lão mời hai người xuống đò rồi nhanh nhẹn chèo thuyền lướt trên dòng nước. Sang đến bờ bên kia, ông lão nói:
- Đêm qua lão nằm mộng thấy sao rơi trong thuyền, biết là hôm nay sẽ có quý nhân sang sông nên phải đón. Vậy tướng quân là ai, xin vui lòng cho lão biết.

Ngũ Viên nói thực tên họ của mình và Công Tử Thắng, cùng hoàn cảnh của mỗi ngườị Ông lão đánh cá nói:

- Trông nét mặtg của nhị vị Tướng quân, lão biết là hai vị đang đói lắm, vậy để lão vào xóm xin cơm cho hai vị dùng đỡ.

Nói xong ông lão cột thuy^`n vào gốc cây rồi nhanh nhẹn đi vào xóm. Ngũ Viên và công tử Thắmng ngồi chờ lâu quá đâm ra sốt ruột. Ngũ Viên nói:

- Lòng người khó lường lắm, chắc gì lão không đi gọi mọi người đến bắt chúng ta ?

Hai người lại bỏ thuy^`n và tìm bụi lau mà núp. Một lúc sau, ông lão trở lại, không thấy hai người khách bèn gọi lớn:
- Hỡi quý nhân, lão không hề có ác tâm, sao quý nhân lại bỏ trốn ?

Ngũ Viên và Công tử Thắng bò ra khỏi bụi laụ Ngũ Viên nói:

- Tánh mạng của chúng tôi hiện thời ở trong tay lão trượng nên chúng tôi phải dè dặt.

Ông lão dọn cơm lên thuyền, Ngũ Viên và Công tử Thắng cùng ngồi vào ăn ngon lành. Sau đó, Ngũ Viên cởi thanh kiếm mang trong người trao cho ^ng lão và nói:

- Thanh kiếm này của tiên vương bao đời trước ban cho dòng họ tôị Ông, cha tôi đeo thanh kiếm này đã ba đời rồị Kiếm báu đáng giá trăm nén vàng ròng, nay tôi xin dùng nó để đền ơn lão trươ.ng.

Ông lão cười lớn, nói:
- Lão nghe vua Sở treo giải, hễ ai bắt được Ngũ Viên thì được thưởng năm trăm nén vàng ròng và phong làm Thượng tướng. Nếu lão là kẻ tham giàu sang phú quý thì đâu có thi ân với Tướng quân. Tướng quân hã giữ thanh kiếm để dùng trong lúc cần thiết. Ngũ Viên lại nói:
- Nếu lão trượng không nhận thanh kiếm thì xin vui lòng cho biết họ tên để sau này tiểu bối còn hậu tạ

Ông lão có vẻ giận nói:
- Lão biết Tướng quân bị hàm oan nên sẵn lòng giúp đỡ. Tướng quân lại coi thường lão, đem ân nghĩ mà xử sự như thế, thật đáng trách.

Ngũ Viên nói:
- Người thi ân bất cầu báo, nhưng kẻ thọ ân không báo đáp tất không bằng lòng.

Ông lão đáp:

- Tướng quân là kẻ có tội với vua Sở bỏ trốn, còn lão là người phiêu lãng trên mặt sông để sinh nhai, tất khó gặp nhau được nữạ Tuy nhiên, nếu sau này chúng ta còn cơ duyên gặp lại nhau thì lão sẽ gọi tướng quân là "người trong bụi lau" và Tướng quân gọi lão là "người đánh cá". Thế cũng là đủ lắm rồi:
- Nếu có quan quân đuổi theo, xin lão trượng chớ tiết lộ

Ông lão đánh cá thở dài đáp:
- Lão đã làm ơn cho tướng quân, sao tướng quân lại còn nghi hoặc. Vậy lão phải chết đi thì tướng quân mới hiểu được lòng lãọ

Ông lão nói xong, quăng mái chèo, lật úp thuyền và trầm mình tự tận. Ngũ Viên hét lớn một tiếng, ngậm ngùi than:
- Ôi thương thay, ta nhờ lão mà sống, còn lão vì ta mà chết.

Đời sau cho ông lão đánh cá là một người trọng nghĩa khinh tàị

---

Vũ Thị Ánh Loan @ 22:25 08/07/2009
Số lượt xem: 1367