Lạ gì bỉ sắc, tư phong
Trời xanh quen thói MÁ HỒNG đánh ghen
(Câu 5,6. Mở đầu truyện Kiều)

"Phận HỒNG NHAN có mong manh
Nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương"
(Câu 65, 66. Vương Quan dẫn giải về Đạm Tiên)

Rằng: HỒNG NHAN tự nghìn xưa
Cái điều BẠC MỆNH có chừa ai đâu".
(Câu 107, 108. Kiều trả lời Thuý Vân ở mộ Đạm Tiên)

"Canh khuya bức gấm rũ thao
Dưới đèn tỏ rạng, MÁ ĐÀO thêm xuân".
(Câu 3141, 3142. Kim Kiều hội ngộ)

"Dù em nên vợ, nên chồng
Xót ngườiMỆNH BẠC, ắt lòng chẳng quên".
(Câu 737, 738. Kiều cậy Thúy Vân gá nghĩa với Kim Trọng)

HỒNG NHAN, MÁ HỒNG, MÁ ĐÀO cùng một nghĩa để chỉ người phụ nữ có nhan sắc hơn đờị

MỆNH BẠC hay BẠC MỆNH là số phận mỏng manh, không được hưởng sự suông sẻ, hạnh phúc trong đời sống; thường gặp những điều bất trắc, khổ đau tột cùng ...

Bạc mệnh thường đi chung với hồng nhan và đã trở thành một thành ngữ thông tục. Nhà thơ Tô Đông Pha đời nhà Tống đã bảo "tự cổ hồng nhan đa bạc mệnh" (Từ xưa khách má hồng thì phần nhiều là phận mỏng). Sách Tình sử cũng có câu "Tạo vật đố hồng nhan"; nghĩ là tạo hoá hay ghen ghét người đàn bà đẹp.

Hồng nhan mà để trở thành mệnh bạc thì không phải chỉ cần có sắc đẹp không thôị .Đẹp hơn người đã đành, nhưng phải là người thông minh, tài hoa, mẫn tiệp đa tình... Nếu đẹp mà ngu, bất tài thì chả ai thèm nhìn đến; thế thì làm sao mang lấy kiếp bạc mệnh được. Cái lý bạc mệnh của hồng nhan là do sự thông tuệ tài tình nên mới gây thành sóng gió...

Theo luật "Tài mệnh tương đố" (Tài và mệnh đố kỵ nhau, người đàn bà có được ưu điểm ở phương diện này thì phải bị khuyết điểm ở phương diện khác (phong vu bỉ, sắc vu thử).
Trong lịch sử những người đẹp trên thế gian này xưa nay, không biết bao nhiêu người sắc nước hương trời, tài hoa tuyệt diệu phải lâm vào cảnh bạc mệnh. Thế cuộc đời của những khách hồng nhan bạc mệnh như thế nào ? Chết non yểụ sớm goá buạ . Làm thân nàng hầu, lẽ mọn. Liễu ngõ hoa tường, thanh lâu kỹ viện, bèo dạt hoa trôi ...

Tự sát chết thì có hai bà Nữ Anh và Nga Hoàng, vợ vua Thuấn; nàng Lục Châu ái thiếp của đại phú thương Thạch Sùng. Uống thuốc độc chết thì có Vương Chiêu Quân, Triệu Hợp Đức là Chiêu Nghi của Hán Thành Đế; Maryline Moonro nữ tài tử màn bạc Mỹ. Bị giết chết có Dương Quý Phi của vua Đường Huyền Tông ; Triệu Phi Yến chánh cung của Hán Thành Đế; Yên Hậu vợ Tào PHi; Marie Antoinette hoàng hậu của vua Louis 16 nước Pháp. Chết vì sầu khổ triền miên thì có Tề Cẩm Vân, Hồng Hồng ca nữ, Vương Ấu Ngọc kỹ nữ. Bèo dạt hoa trôi thì cóLâm Tứ Nương, Ngư Huyền Cơ, Ngọc Đường Xuân. Làm thân tì thiếp thì có Điêu Thuyền đời Tam Quốc (một trong tứ đại mỹ nhân của Trung Quốc), Vương Triều Vân, Hồng Tuyến Nữ. Dâm đãng lăng loàn thì có Tề Văng Khương, Tây Thái Hậu, Trương Lệ Hoa, Phan Kim Liên.

  Điển tích sau đây cho chúng ta thấy rõ kiếp bạc mệnh của người hồng nhan:

  Tô Đông Pha, một danh sĩ và là một vị quan lớn của Tống triều, vì bất đồng chính kiến với Tể Tướng Vương An Thạch nên bị biếm đi Hàn Châụ

Lúc sắp lên đường, nhà thơ được người bạn thân họ Tưởng đến tiễn biệt. Tô Đông Pha sai người thiếp yêu là Xuân Nương thiết tiệc đãi bạn. Trong lúc uống rượu, khách hỏi:
- Chẳng hay quý nhân có đi theo ngày chăng ?
Tô Đông Pha đáp:
- Đường xa xôi vạn dặm, có lẽ Xuân Nương theo không tiện. Tại hạ định cho nàng về với song đường.

Khách nghe thế, ngỏ ý đem con ngựa bạch của mình đổi lấy mỹ nhân. Tô Đông Pha thuận ngaỵ Xuân Nương nghe thếbèn bước đến sửa áo thưa rằng:
- Thiếp trộm nghe, ngày xưa vua Tề Cảnh Công định chém người con ngựa mà Án Tử còn can ngăn. Đức Khổng Tử bị cháy chuồng ngựa, chỉ hỏi đến người chớ không hỏi ngựạ Các điều ấy chứng tỏ người quý hơn vật. Nay Học sĩ đem người đổi lấy ngựa vậy Học sĩ xem vật quí hơn ngườị

Đoạn, nàng ứng khẩu đọc một bài từ:
"Làm người thì chớ làm đàn bà
Mọi điều sướng khổ, quyền người ta
Nay mới biết người còn kém vật
Oán ai, thôi sống cũng bằng thừạ"

Rồi Xuân Nương bước xuống thềm và đập đầu vào thân cây hoè tự tận. Tô Đông Pha hối hận, thương tiếc vô cùng. Nhưng than ôi, Xuân Nương nhan sắc và tài hoa đâu còn nữa...